الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
217
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و از آنجا كه تعدد عوالم و طرق آنها ممكن است اين توهم را به وجود آورد كه آيا اين وسعت و عظمت عالم موجب نخواهد شد كه آفريدگار از آنها غافل گردد ، در پايان آيه بلا فاصله مىفرمايد : « ما هرگز از آفرينش خود غافل نبوده و نخواهيم بود » ( * ( وَما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ ) * ) . تكيه بر روى عنوان « خلق » در اينجا اشاره به اين است كه مساله آفرينش و خلقت به خودى خود دليل علم آفريدگار و توجه او به آنها است ، مگر مىشود « آفريننده » از « آفريده » خود غافل باشد ؟ ! . اين احتمال نيز در تفسير آيه وجود دارد كه منظور اين است : ما راههاى فراوانى براى آمد و شد فرشتگان بر فراز شما قرار داديم و از حال شما غافل نيستيم و فرشتگان ما نيز شاهد و ناظر اعمال شمايند . آيه بعد به يكى ديگر از مظاهر قدرت الهى كه از بركات آسمان و زمين محسوب مىشود يعنى باران اشاره كرده مىگويد : « ما از آسمان آبى فرو فرستاديم به اندازه معين » ( * ( وَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ ) * ) . نه آن قدر زياد كه زمينها را در خود غرق كند ، و نه آن قدر كم كه تشنه كامان در جهان گياهان و حيوانات سيراب نگردند . آرى از « آسمان » كه بگذريم و به « زمين » بپردازيم يكى از مهمترين مواهب الهى آبى است كه مايه حيات همه موجودات زنده است . سپس به مساله مهمترى در همين رابطه كه مساله ذخيره آبها در منابع زير زمينى است پرداخته مىگويد « ما اين آب را در زمين در مخازن مخصوص ساكن كرديم ، در حالى كه اگر مىخواستيم آن را از بين ببريم كاملا قدرت داشتيم » ( * ( فَأَسْكَنَّاه فِي الأَرْضِ وَإِنَّا عَلى ذَهابٍ بِه لَقادِرُونَ ) * ) . مىدانيم قشر روئين زمين از دو طبقه كاملا مختلف تشكيل يافته : طبقه نفوذ پذير